ดิฉันโชคดีที่มีแม่อย่างท่าน…
คุโรยานางิ เท็ตสึโกะ เขียนในบทส่งท้ายของเล่มด้วยประโยคนี้
สำหรับผู้ที่ยังไม่เคยอ่าน โต๊ะโตะจัง เด็กหญิงข้างหน้าต่าง หนังสือเล่มนี้เป็นเรื่องจริงของโรงเรียนประถมศึกษา ในกรุงโตเกียว และเด็กหญิงซึ่งเคยเรียนที่นั่นจริงๆ ก่อนสงครามโลกครั้งที่สองจะสงบไม่นานนัก
ท่ามกลางสงครามโลกที่มีแต่ความสูญเสีย เศร้าโศก และอันตราย แต่โลกของโต๊ะโตะจังกลับสนุก สงบ และปลอดภัย
นอกจาก ครูใหญ่ โคบายาชิ แห่งโรงเรียนโทโมเอ เราค้นพบว่าหนึ่งในโลกสำคัญอีกใบที่ทำให้โต๊ะโตะจังปลอดภัยและเติบโตมาอย่างงดงาม คือแม่ ผู้เลี้ยงดูลูกสาวอย่างง่ายงามและธรรมดา
ทว่าซ่อนแนวคิดลึกซึ้งไว้เต็มไปหมด
1. ไม่เฉลยแต่ให้หาคำตอบเอง (ตอน ชอบจังเลย)
![](https://fkwp.mappamedia.co/wp-content/uploads/2021/09/tohtohs-mom-1.jpg)
“แม่คะ คนที่เราจะไปพบนี่เป็นเจ้าหน้าที่สถานีรถไฟไม่ใช่หรือคะ”
“ทำไมหรือจ๊ะ” แม่ไม่ตอบว่า ‘ไม่’ ในทันที แต่ให้เจ้าตัวดีไปหาคำตอบจากครูใหญ่เองดีกว่า
พอเจอหน้าสุภาพบุรุษปริศนา โต๊ะโตะจังเลยได้หาคำตอบอย่างชัดถ้อยชัดคำด้วยตัวเอง
“คุณเป็นคุณครูใหญ่หรือเจ้าหน้าที่สถานีรถไฟกันแน่คะ”
2. ไม่มีเรื่องเล่าไหนไร้สาระ (ตอน รถไฟมา)
![](https://fkwp.mappamedia.co/wp-content/uploads/2021/09/tohtohs-mom-2.jpg)
“วันนี้รถไฟจะมา ไม่รู้ว่าจะมายังไง ชุดนอนกับผ้าห่มค่ะแม่ ไปได้ใช่ไหมคะ”
เป็นแม่คนไหนก็งง แม่ของโต๊ะโตะจังก็เช่นเดียวกัน แต่ไม่มีแม้สักประโยคที่หลุดมาว่าลูกสาวพูดจาไม่รู้เรื่อง แต่จากน้ำเสียงที่จริงจัง แม่ฟังและถามต่ออีกหลายคำในฐานะเรื่องสำคัญ
จนเข้าใจถ่องแท้ว่าคืนนี้จะมีตู้รถไฟมาถึงโรงเรียนและมันจะถูกใช้เป็นห้องสมุด
3. ไม่เริ่มต้นบทสนทนาด้วยคำว่าไม่ (ตอน ไปเที่ยวบ่อน้ำร้อน)
![](https://fkwp.mappamedia.co/wp-content/uploads/2021/09/tohtohs-mom-3-2.jpg)
“แม่คะ ขอไปเที่ยวบ่อน้ำร้อนกับทางโรงเรียนได้ไหมคะ”
แม่รู้สึกแปลกใจเพราะเที่ยวบ่อน้ำร้อนคือกิจกรรมของคนแก่ แต่การขอด้วยปากเปล่ามาพร้อมกับจดหมายของครูใหญ่ หลังอ่านจบแม่จึงเข้าใจเจตนา
ไม่มีคำว่า ‘ไม่’ เช่นเดิม หนำซ้ำ แม่ยังเห็นด้วยกับความคิดนี้แม้เด็กๆ จะต้องขึ้นรถไฟและลงเรือ
4. ยอมปวดใจให้ลูกได้รู้จักการพลัดพราก (ตอน คำขอร้องของโต๊ะโตะจัง)
![](https://fkwp.mappamedia.co/wp-content/uploads/2021/09/tohtohs-mom-4.jpg)
เที่ยวงานวัดครั้งแรกในชีวิต โต๊ะโตะจังอยากได้ลูกไก่กลับบ้าน แต่แม่กับพ่อห้ามไว้กลัวว่าลูกสาวจะเสียใจเมื่อลูกไก่ตาย สุดท้ายลูกไก่ก็ได้กลับบ้านกับโต๊ะโตะจังจนได้
แต่ห้าวันต่อมา เรียกเท่าไหร่ลูกไก่ก็ไม่ยอมลืมตา
5. หาสาเหตุก่อนตัดสิน (ตอน เสื้อตัวเก่าที่สุด)
![](https://fkwp.mappamedia.co/wp-content/uploads/2021/09/tohtohs-mom-5.jpg)
โต๊ะโตะจังชอบเล่นมุดรั้วและกลับบ้านด้วยชุดที่ขาดทุกวัน และวันนั้นชุดที่แม่ชอบที่สุดเกิดขาด ลูกสาวกลัวแม่เสียใจเลยโกหกว่า เพราะโดนเด็กหลายคนขว้างมีดใส่
“งั้นเหรอจ๊ะ น่ากลัวจัง” แม่พูดเท่านั้นจริงๆ เพราะสำรวจแล้วโต๊ะโตะจังไม่มีบาดแผล
6. รักษาคำสัญญา (ตอน เราเล่นกันเท่านั้น)
![](https://fkwp.mappamedia.co/wp-content/uploads/2021/09/tohtohs-mom-6.jpg)
โต๊ะโตะจังเล่น ‘หมาป่า’ กับร็อคกี้ – สุนัขตัวโปรด แต่เจ้าสี่ขาเล่นแรงไปหน่อย กระโดดงับเพื่อนสองขาจนหูห้อยร่องแร่ง
“อย่าดุร็อคกี้นะคะ” โต๊ะโตะจังดุซ้ำจนแม่กับพ่อสัญญา เด็กหญิงในผ้าพันแผลจึงกลับบ้านอย่างสบายใจ พร้อมบอกร็อคกี้ว่า “ไม่เป็นไรแล้ว ไม่มีใครดุ”
7. ชนชาติไม่สำคัญเท่ามิตรภาพ (ตอน มาซาวจ๊าง!)
![](https://fkwp.mappamedia.co/wp-content/uploads/2021/09/tohtohs-mom-7.jpg)
‘มาซาวจ๊าง’ คือชื่อของ ‘มาซาโอะ’ ที่แม่ชาวเกาหลีใช้เรียกลูกชาย ทั้งคู่อยู่ใกล้บ้านโต๊ะโตะจัง
วันหนึ่ง ด.ญ.ญี่ปุ่นก็โดน ด.ช.เกาหลี พูดใส่หน้าว่า ไอ้คนเกาหลี แต่แม่ของโต๊ะโตะจังไม่โกรธ
“โต๊ะโตะจัง ลูกเป็นคนญี่ปุ่น มาซาโอะจังเป็นคนเกาหลี แต่ก็เป็นเด็กเหมือนกัน เพราะฉะนั้นอย่าแบ่งแยกว่าใครเป็นชนชาติอะไรนะจ๊ะ ลูกต้องทำดีกับมาซาโอะจัง น่าสงสารที่เขาถูกด่าว่า เพียงเพราะเกิดมาเป็นคนเกาหลี”
8. ความจริงที่ถูกเวลา (บทส่งท้าย)
![](https://fkwp.mappamedia.co/wp-content/uploads/2021/09/tohtohs-mom-8.jpg)
โต๊ะโตะจังบรรลุนิติภาวะแล้ว แม่ถึงค่อยบอกว่า “ความจริงลูกถูกไล่ออกจากโรงเรียนจ้ะ”
ถ้าคุณแม่พูดอย่างนี้ ดิฉันคงตกอกตกใจจนทำอะไรไม่ถูกเมื่อไปโรงเรียนโทโมเอในวันแรก และประตูโรงเรียนซึ่งเป็นต้นไม้จริง และห้องเรียนซึ่งเป็นตู้รถไฟก็อาจดูไม่น่าสนใจเท่าที่ดิฉันรู้สึก…
ดิฉันโชคดีที่มีแม่อย่างท่าน…